بررسی و مقایسه موجودات وهمی- خیالی در «داستان های هزار و یک شب و هری پاتر»- قسمت ۴

۶-۲-۲۶-حشره غول آسا(Giant Insect)…………………………………………………………………………176
۶-۲-۲۷-مار- خروس(Snake-Cock)…………………………………………………………………………….176
۶-۲-۲۸-مرغ آتشین دم(Fire-Breathing Chicken)……………………………………………………….177
۶-۲-۲۹-خورخط(Khorkhot)……………………………………………………………………………………….177
۶-۲-۳۰-مانتیکور(Manticore)………………………………………………………………………………………177
۶-۲-۳۱-خرچنگ آتش(Fire Crab)……………………………………………………………………………….177
۶-۲-۳۲-قازقلنگ(Qazqolang)…………………………………………………………………………………….178
۶-۲-۳۳-نیمه غول ها(Half Hiants)……………………………………………………………………………..178
۶-۲-۳۴-کیوپید(Cupid)………………………………………………………………………………………………..178
۶-۲-۳۵-ایرامپنت(Ayrampnt)………………………………………………………………………………………178
۶-۲-۳۶-تروداکتیل(Trodaktyl)…………………………………………………………………………………….179
۶-۲-۳۷-نیمدار(Nymdar)…………………………………………………………………………………………….179
۶-۲-۳۸-گردآلو(Puffskein)………………………………………………………………………………………….179
۶-۲-۳۹-الاغ(Olagh)……………………………………………………………………………………………………179
۷-فصل هفتم: نتیجه گیری …………………………………………………………………۱۸۰
نمودارها………………………………………………………………………………………….۱۸۳
فهرست منابع۱۸۸……………………………………………….………
فصل اول
مقدمه
فصل اوّل
۱-مقدمه
۱-۱- کلیات
آشنایی غرب با ادبیات مشرق زمین منجر به ترجمه ی بسیاری از آثار ادبی شرق به زبان های اروپایی گردید. آشنایی با آثار فرهنگ ادبی شرقی ها برای اروپاییان بسیار جالب و جذاب بود، به گونه ای که بسیاری از این آثار به زبان های غربی ترجمه شد. این ترجمه ها منشأ تأثیرات زیادی بر ادب و اندیشه بزرگان مغرب زمین گردید. در این میان آثار برجسته ی ادبی فارسی چون شاهنامه، گلستان سعدی، انوار سهیلی، دیوان حافظ، رباعیات خیام، کلیله و دمنه و داستان های هزار و یک شب، نقش بسزایی بر عهده داشتند.
از میان آثار ترجمه شده ی فارسی به زبان های اروپایی (که بیشتر آثار منظوم است تا آثار منثور) هزار و یک شب که پس از آثار منثور دیگر چون انوار سهیلی، گلستان سعدی و کلیله و دمنه، به زبان فرانسه و سپس به بسیاری از زبان های زنده دنیا ترجمه گردید، نقش بسزایی در معرفی آثار شرقی (و فارسی) داشته است. این کتاب همچنین منشأ تأثیرات فراوان بر فرهنگ و ادب مغرب زمین گردید، به گونه ای که آثار زیادی به تقلید از آن در غرب به وجود آمد و حتی عده ای از بزرگان عرصه ی علم و ادب مغرب زمین، رمانتیسم غربی را مدیون هزار و یک شب دانستند و به وجود آمدن ادبیات تطبیقی در غرب به مثابه ی یک شاخه ی جدید ادبی را به ترجمه ی دو اثر (فارسی) شرقی که یکی از آنها هزار و یک شب است (اثر دیگر کلیله و دمنه است) پیوند زدند. (ر.ک ساجدی: ۳۵، ۱۳۸۷)
هزار و یک شب اثری در محدوده ی ادبیات داستانی است که می توان (با توجه به تعریفی که از قصه در کتاب های ادبی ارائه شده است) آن را مجموعه ای از قصه ها دانست.
هزار و یک شب یک اثر داستانی- تخیلی است که می توان آن را در گروه «داستان های خیال و وهم» قرار داد. این امر در مورد هزار و یک شب یک امر کلی نیست چرا که همه هزار و یک شب در دایره داستان های خیال و وهم قرار نمی گیرد و تنها در حدود نیمی از آن را این گونه داستان ها تشکیل می دهد.
زمان تألیف هزار و یک شب مشخص نیست و نویسندۀ مشخصی ندارد. هزار و یک شب به فرهنگ عامیانه تعلق دارد. آن هم نه فرهنگ عامیان یک قوم خاص، بلکه به فرهنگ عمومی اقوام گوناگون که طی سالیان در مشرق زمین می زیسته اند (ثمینی ۱۳۷۹، ۲۳۷).
متن هزار و یک شب ساده و روان است در این اثر قصه هایی قرار دارند که با عنوان قصۀ دیوها مشهورند. این قصه ها غالباً در ابتدای کتاب قرار دارند و بسیار قدیمی می نمایند. در داستان های هزار و یک شب موجودات وهمی- خیالی، مانند جن، عفریت، دیو و … نقش بسیار زیادی دارند.
در این اثر دیگر موجودات نیز در کنار انسان ها حق حیات دارند و این حضور اگر بیشتر از حضور انسان ها نباشد، کمتر نیز نیست. همه ی این موجودات در هزار و یک شب مانند انسان ها صاحب اختیار هستند و خوب و بد دارند.
هزار و یک شب کوله باری از زیبایی ها را در خود دارد. هزار و یک شب کعبه ای است که هم انسان گرد آن می چرخد و هم جن و عفریت و دیو. هم مسلمان طواف گر آن است و هم گبر و یهودی و مسیحی. هم ایرانی احرام پوش آن است و هم هندی و عرب و دیگر کسان.
در این اثر هم زن حضور دارد و هم مرد، و اگرچه حضور مردان بیشتر و پررنگ تر می نماید، اما تأثیر حضور زن در هزار و یک شب بیشتر است. اگرچه کتاب های پدید آمده در دوره ای (دوره هایی) که هزار و یک شب در آن به وجود آمده معمولاً زن ستیزند، چیزی که در هزار و یک شب نیز دیده می شود، اما در هزار و یک شب گاه گاه چنان چهره هایی از زنان شجاع و تأثیرگذار به نمایش گذاشته می شود که باعث تعجب می گردد. در این زمینه نمونه ای بارزتر از «شهرزاد» وجود ندارد.
هزار و یک شب با یک نتیجه ی خوب به پایان می رسد و در آن انسان ها عاقبت به خیر می شوند و با نفس گرم شهرزاد که زنی نژاده و پاک آیین و شجاع است، نفس های گرفتار در تاریکی و ظلمت بدبینی و خود پرستی آزاد می شوند و طعم زندگی انسانی را می چشند و انسان هایی بی گناه از یوغ تبر جلادی بی رحم، که بی هیچ منطقی و تنها به دستور صاحبان قدرت فرود می آید، می رهند.
وجود ارتباطات فرهنگی میان ملت ها که معمولاً از طریق جنگ، سفر، ترجمه ی آثار و … صورت می گیرد، موجب به وجود آمدن همانندی هایی در فرهنگ و ادب ملت ها می گردد. برای نمونه می توان به موضوع رویین تنی اشاره کرد. این موضوع در ادب فارسی در اسفندیار و در ادب یونان در آشیل دیده می شود و در هر دو مورد تنها یک نقطه از بدن قهرمان آسیب پذیر است، یکی از ناحیه ی چشم آسیب پذیر است و دیگری از ناحیه ی پاشنه ی پا. وجود چنین اشتراکاتی در میان فرهنگ و ادب ملت ها و تحقیق در این زمینه برای یافتن همانندی های فرهنگی و ریشه یابی این همانندی ها، و علاقه ای که عالمان و ادیبان و پژوهشگران به ادبیات و فرهنگ دیگر ملت ها پیدا کردند، باعث به وجود آمدن عبارت ها و واژگانی چون جهانی وطنی، غیربومی مآبی، ادبیات بیگانه، ادبیات همگانی جهانی (طه ندا، ۱۳۸۳: ۳۵) و در نهایت «ادبیات تطبیقی» گردید.
از جمله ی آثار پدیده آمده در غرب که اشتراکات زیادی با یک اثر شرقی (فارسی) دارد، مجموعه داستان های هری پاتر است. این داستان ها شباهت های زیادی به داستان های هزار و یک شب دارد. این داستان ها از جمله ی داستان های خیال و وهم قرار می گیرد و در قالب رمان ارائه می گردد.
جوان کتلین رولینگ، کسی است که داستان های پاتر را نگاشته است. او یک نویسنده ی حرفه ای نیست، این را می توان از سبک نویسندگی او که یک سبک ساده و به دور از فخامت و پیچیدگی است دریافت.
رولینگ پیش از نوشتن داستان های پاتر زندگی خوب و مناسبی ندارد، نه از نظر مالی و نه از نظر عاطفی. او زنی است که با داشتن دو فرزند از شوهرش جدا می شود و برای گذران زندگی دست به کارهای مختلفی می زند، همان گونه که بیان شد رولینگ یک داستان نویس حرفه ای نیست ولی به گفته ی بسیاری از محققان از هوش و زیرکی ویژه ای برخوردار است. او قصه پرداز ماهری است که خوب می داند چگونه مخاطب خود را جلب کند.
نتیجه تصویری برای موضوع هوش
به رغم موفقیت فراوان رولینگ که با چاپ مجموعه داستان های پاتر نصیبش گردیده است، بسیاری از صاحب نظران و محققان که در عرصه ی نویسندگی و یا ادبیات کودک فعالیت دارند، داستان های رولینگ را برنمی تابند و آن را مضر به حال نوجوانان و سلامت فکریشان می دانند. برخی نیز نسبت به آن دیدی به نسبت بی طرف دارند و اگر آن را خوب نمی دانند، بد هم نمی دانند. گروهی نیز از آن می ستایند و به کار رولینگ ایمان دارند.
‌۲-۱-تعریف مساله و بیان سؤالهای اصلی تحقیق:‌
در طول دوره اسلامی ادبیات مکتوب و شفاهی در کنار هم قرار داشتندو دائما بر یکدیگر تاثیر گذاشته اند.سابقه کاربرد ادبیات شفاهی به قبل از دوران اسلامی(وابسته به دربار پادشاهان و دین زرتشتی)میرسد.وجود همین روایت های شفاهی دوران کهن در آثار متاخر نشان از سنت داستان گویی و ارتباط میان ادبیات مکتوب و ادبیات شفاهی دارد.در اینگونه آثار که در آنها ادبیات شفاهی و مکتوب به هم می پیوندند،سعی نویسنده بر آن بوده تا با بهره گرفتن از سبک های عروضی و آهنگین کردن کلام،سخن را هرچه گیرا و زیباتر ارائه کند. قصص منثور عیاران متاثر از حماسه های پهلوانی چون سمک عیار و داراب نامه،از نمونه هایی هستند که بیشتر به ادبیات شفاهی نزدیک هستند تا ادبیات مکتوب.
وجود مشترکات میان ادبیات سایر ملل(و ادبیات و رشته های دیگر هنری و علمی) در سال های اخیر منجر به پیدایش مباحثی چون:ادبیات بیگانه جهان وطنی،غیر بومی مآبی،خاورشناسی و ادبیات همگانی گردید.(ر.ک ساجدی:۱۳۸۷، ۵۶و۵۸)و (ایوشورل: ۱۳۸۶، ۲۶ ).موارد یاد شده زمینه را برای پیدایش رشته ای جدید به نام<<ادبیات تطبیقی>> آماده کرد.
هزارو یک شب یک اثر ادبی-داستانی شرقی است که میتوان در آن نمونه هایی از جادوهای کهن شرقی را دید.این اثر با ترجمه ی فرانسوی آنتوان گالان(در قرن هجدهم)به اروپا راه پیدا میکندو در آن سرزمین مورد توجه بسیاری از بزرگان و نویسندگان و پژوهشگران غربی قرار میگیرد.از آثار ادبی بنام معاصر که در غرب به وجود آمده و می تواند نشانه هایی از هزارو یک شب را در خود داشته باشد،داستان های هری پاتر است.داستان های هری پاتر از داستان های بلند وهمی-تخیلی است که به بسیاری از زبان های زنده دنیا ترجمه گردیده است.در این اثر نشانه های فراوانی از آثار ادبی دیگر غربی و(به ویژه)شرقی دیده میشود.
در این پایان نامه پس از معرفی هزارویک شب و داستان های هری پاتربه عنوان دو اثر ادبی داستان های شرقی و غربی،موجودات وهمی و خیالی موجود در این دو اثر مقایسه و بررسی می شوند.این کار به کمک ابزار وروشی که ادبیات تطبیقی در اختیار پژوهشگر می گذارد امکان پذیر میشود.ادبیات تطبیقی با بررسی دقیق آثار ادبی ملت ها،نقاط مشترک فرهنگی و دادو ستدهای ادبی آنها را مشخص مینماید
سوال های اصلی تحقیق:
۱)موجودات وهمی و خیالی به طورکلی براساس اسناد معتبر چگونه تعریف می شوند؟
۲)این موجودات در داستان های هزارویک شب و هری پاتر چگونه معرفی شده اند؟
۳)عملکرد این موجودات در این داستان ها چگونه است ؟
۴)چه شباهت و تفاوت هایی بین موجودات وهمی – خیالی در این دو اثر وجود دارد؟
۱-۳-ضرورت پژوهش
در دوره ای که همه ی ملت ها و فرهنگ ها در تلاشند تا هویت ملی خود را در دنیایی که عنوان دهکده جهانی به آن داده شده است، بازیابند، حفظ داشته ها و میراث فرهنگی خود کاری مهم و از مسلمات است. در این دوران که بسیاری از کشورهای به اصطلاح متمدن که سال های به مدنیت رسیدن آنها از دو قرن تجاوز نمی کند به دنبال راهی برای یافتن عقبه فرهنگ نداشته ی خود هستند و دست به هر کاری می زنند تا با هر روشی که شده این ضعف هویتی را برای نسل جوان خود جبران کنند، جای تاسف است اگر ملتی با پشتوانه فرهنگی چند هزار ساله نسبت به مفاخر و ارزش های فرهنگی خود بی تفاوت بماند و تنها تماشاگر هضم فرهنگ غنی خود در این آشفته بازار جهانی باشد. البته این سخن منافاتی با تبادل فرهنگی ندارد، بلکه با توارد فرهنگی در تضاد است؛ اینکه مولوی را شاعری غیر ایرانی بنامند، ظلمی مضاعف است که هیچ توجیهی برای آن متصور نیست.
آنچه در حال حاضر ضروری می نماید، شناخت صحیح از فرهنگ خودی و مطالعۀ دیگر فرهنگ ها و پیدا کردن ارتباط موجود میان فرهنگ خودی و فرهنگ بیگانه است تا از این طریق هم داشته های خود را بهتر بشناسیم و هم متوجه باشیم که چه مقدار از این داشته ها را به دیگران وام داده ایم و تا چه اندازه وام دار دیگران هستیم. به این ترتیب این نکته هم مشخص می شود که تا چه اندازه در پیشرفت های علمی و ادبی جهان نقش ایفا کرده ایم.
۱-۴- پیشینۀ پژوهش:
تاکنون دیده نشده است که در اثری به بررسی و مقایسۀ موجودات وهمی- خیالی دو اثر به صورت جزئی پرداخته شده باشد و موجودات وهمی خیالی این دو اثر بیشتر به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته اند. البته آثاری هست که در آنها هزار و یک شب و هری پاتر با آثار ادبی دیگر مورد مقایسه قرار گرفته باشد.
دربارۀ هزار و یک شب چند کتاب و مقاله دیده شده است از جمله:
۱- عشق و شعبده در هزار و یک شب از «نغمه ثمینی»
۲- تحلیلی بر هزار و یک شب از «رابرت ایروین» ترجمه فریدون بدره ای.
دربارۀ موجودات و همی خیالی می توان به آثار زیر اشاره کرد.
۱- عجایب نامه، نویسنده: محمد محمودی همدانی.
۲- عجایب المخلوقات و غرائب الموجودات. نویسنده: محمودبن محمدالمکمونی قزوینی.
۱-۵- هدف پژوهش:
در این پژوهش تلاش شده، پس از معرفی دو اثر انتخاب شده، موجودات وهمی و خیالی این آثار معرفی و ذکر شوند و نشان داده شود که این موجودات تا چه حد در دو اثر قابل انطباق هستند و در نهایت اثر پذیری داستان های هری پاتر از هزار و یک شب را به اثبات برسانیم.
۱-۶-فرضیه ها:‌

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

    1. شباهت ها و تفاوت های بسیاری در این دو اثر مشاهده می شود.

 

    1. ریشه ی موجودات وهمی و خیالی در فرهنگ دو ملت(شرق و غرب) بسیار به هم نزدیک و شبیه است.

 

  1. نوع پردازش حکایت پردازی در دو داستان با هم تفاوت بسیار دارد.

 

۱-۷- روش پژوهش:
در این پایان نامه پژوهش به صورت کتابخانه ای انجام می شود. در ابتدا مجموعه داستان های هزار و یک شب و رمان های هری پاتر مطالعه و یادداشت برداری شد. سپس مجموعه مقالات و کتابها و پایگاه های اطلاع رسانی در ارتباط با موضوع، مطالعه و سپس یادداشت برداری گردید.
فصل دوم
مختصری از ادبیات تطبیقی و ادبیات داستانی
فصل دوم
۲- مختصری از ادبیات تطبیقی و ادبیات داستانی
۲-۱- ادبیات تطبیقی
تطبیق روشی است که در سایر شاخه های دانش بشری اعم از علوم انسانی و علوم دقیق مانند: اقتصاد (اقتصاد تطبیقی)، روان شناسی (روان شناسی تطبیقی) و پزشکی (پزشکی تطبیقی) نیز متداول است، اما آنچه در این جا مورد نظر است، ادبیات تطبیقی و رابطه ای است که بین ادبیات و تطبیق وجود دارد.
عکس مرتبط با اقتصاد
وجود مشترکات میان ادبیات سایر ملل (و ادبیات و رشته های دیگر هنری و علمی) در سال های اخیر منجر به پیدایش مباحثی چون: ادبیات بیگانه جهان وطنی، غیر بومی مآبی، خاورشناسی و ادبیات همگانی گردید. (ر.ک ساجدی: ۱۳۸۷، ۵۶ و ۵۸) و (ایوشورل: ۱۳۸۶، ۲۶). موارد یاد شده زمینه را برای پیدایش رشته ای جدید به نام «ادبیات تطبیقی» آماده کرد.
ادبیات تطبیقی در دوران معاصر نقشی اساسی در شناخت ادبیات ملی و فراملی ملت ها دارد. به همین سبب روز به روز بیشتر مورد توجه و کنکاش قرار گرفت و سیری تکاملی را پیمود و این روند همچنان ادامه دارد.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *