نقد جامعه شناختی در دیوان اشعار سید اشرف الدین گیلانی نسیم شمال- قسمت ۳۶

بی کس وطن، غریب وطن، بی نوا وطن
(همان، ۲۴۱)
پایمال شدن آرزوها و از دست رفتن روزهای خوش، آزادی و رهایی او را به مرثیهخوانی وا
میدارد:

ای دل غافل بر احوال وطن خون گریه کن خیز ای غافل بر این دشت و دمن خون گریه کن

(همان، ۱۱۷)
توجه سید اشرف الدین به وطن و تحریک حس دینی و ملی مردم برای پاسداشت وطن، چیزی در
حدود ۳۰ درصد اشعارش را دربرمی گیرد.که بیشترین اشعارش البته با اختصاص جنبه ی ملی و دینی با هم یا جداگانه مربوط به وطنیات او می باشد.
۳ـ۲ـ۱ـ۴ـ مشروطه و بازتاب آن
وقوع انقلاب در فرانسه (اواخرقرن هیجدم میلادی) و سپس در دیگر سرزمینهای غربی و ایجاد حکومتهای قائل به نقش مردم و به تبع آن، شکوفایی علمی ورشد فرهنگ مردم بر دیگر کشورهای جهان نیز اثرگذار بود. آشنایی و ارتباط مردم ایران با کشورهای غربی زمینه بیداری آنان و ایجاد تحولات
اساسی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را در آن کشورها فراهم آورد.
نقطه عطف این تحولات در ایران، امضای فرمان مشروطیت در ۱۴ جمادی الاخر سال ۱۳۲۴ هجری قمری(۱۹۰۶م). به دست مظفر الدین شاه قاجار و تشکیل اولین مجلس ملی و تدوین قانون اساسی در همان سال است (کسروی، ۱۳۸۴: ۱۷۲).
پیشاهنگان آشنایی با فرهنگ و تمدن و دانش ممالک مغرب زمین اغلب تحصیلکردگان و روشنفکران دینی یا غیر دینی و یا برخی حاکمان با تدبیر بودهاند؛ کسانی که مردم از دریچه همت و تلاش آنان با مظاهر تمدن و علوم غرب آشنا شدند.
تأسیس مدارس جدید و اشاعه افکار نو در میان مردم، انتشار روزنامه، توسعه صنعت چاپ و عوامل دیگری همچون ضعف و زبونی رجال دولت در مقابل نفوذ بیگانگان در بیداری مردم ایران و حرکت آنان به سوی آزادی خواهی و مبارزه با استبداد نقش داشتند. همه آن عوامل وضعیتی را فراهم آورد تا نظام مشروطیت در ایران پا گرفت. نظامی که هدف آن محدود و مقید کردن استبدادی پادشاه، تشکیل مجلس ملی و شکلگیری قانون و فراهم آوردن نقشآفرینی مردم در سرنوشت خود، ایجاد آزادی، عدالت و ترقی برای مردم و استقلال وطن بود.
هر چند در نهضت مشروطه، مردم با ناکامی روبرو شدند و نتوانستند به همهی اهداف والای خود دست یابند، اما نتایج مثبت آن را نمیتوان نادیده گرفت. بیداری و آگاهی مردم ایران، اجرای قانون و عدالت، آزادی، وطن دوستی و توجه به مردم، به طور خاص، از نهضت مشروطه سرچشمه گرفته بود.
در ادبیات عصر مشروطه با رویکردهای متفاوتی نسبت به گذشته مواجهیم، ادبیات نقش سیاسی و اجتماعی تازهای ایفا میکرد؛ مضامین و اندیشههای تازهای که دستاورد نهضت مشروطه بود، در ادبیات طرح میشد. در اصل از زمان مشروطه بود که ادبیات با جامعه و مردم و اوضاعشان پیوند پیدا میکند. شاعران عصر مشروطه به صف آزادیخواهان و انقلابیون پیوسته و بخشی از مسئولیتها وظایف آنان را بر دوش خود پذیرفته بودند.
۳ـ۲ـ۱ـ۴ـ۱ـ بازتاب مشروطه در اشعار نسیم شمال
نسیم شمال یکی از نمایندگان برجسته شعر مشروطه ایران است. هر چند اشعار او از نظر ادبی یا انسجام و پختگی لازم را ندارند، ولی سادگی وصمیمیت زبانی و نیز صداقت و آزادگی شاعر باعث میشد، در میان مردم تأثیر قابل توجهی داشته باشد. سید اشرف الدین حسینی در پی آن بود که با اشعار خود به بررسی جامعه زمان خود بپردازد و علت عقب ماندگی خود نسبت به کشورهای غربی را هم به خود بفهماند و هم مردم بیخبر و غفلت زده ایران که خودشان را به بیتفاوتی زدهاند، بیاگاهند و غیرت خوابیده شان را به جوش بیاورد.
۳ـ۲ـ۱ـ۴ـ۱ـ۱ـ بزرگداشت مشروطه وآثار ونتایج آن
سید اشرفالدین از معتقدان و دوستداران ایجاد نظام مشروطه بودهاند و از آثار و نتایج مشروطیت، همچون جلوگیری از ستم و استبداد، ایجاد عدالت و انصاف، آسایش و سعادت مردم، گسترش تعلیم و تربیت و ایجاد مدارس علوم جدید و ارتقای سطح دانش و فرهنگ مردم، بیداری و آگاهی آنان از سرنوشت خویش، با ایجاد مجلس شورا و حاکیمیت قانون، به نیکی یاد کرده است.
قابل ذکر است با تحلیل اشعار نسیم شمال، چیزی در حدود ۱۰درصد اشعار ایشان مربوط به مشروطه و پیامدهای آن می شود.
۳ـ۲ـ۱ـ۴ـ۱ـ۱ـ۱ـ تأیید و تکریم نظام مشروطه وحاکمیت قانون
نسیم شمال از عمق وجود به نظام مشروطه و حاکمیت قانون اعتقاد دارد. او معتقد است که نظام مشــروطه عقلی و شرعی صحیح است، زیرا عــدالت و انصاف و مساوات را در پناه مشروطیت حاصل
میبیند و وکلا و وزرا و اجرای قانون را مانع ظلم میشمارد:
مشروطه چه در عقل و چه در شرع صحیح است
هر کس کند انکار زجمع عقلا نیست . . .
مسئول به هر جزئی و کلی وزراند
در صحت مشروطه دگر چون و چرا نیست . . .
(حسینی، ۱۳۷۰: ۱۷۰)
شکلگیری قانون اساسی و پایبندی بدان، جوهرمشروطه خواهی است. در سایه قانون است که عدالت بر پا میشود و دست ظلم و تجاوز از سر مردم کوتاه میگردد.
نسیم شمال در این خصوص گفته است:

نوشته ای دیگر :
جستجوی مقالات فارسی - طراحی یک سیستم خبره به منظور انتخاب مناسب‌ترین روش تصمیم‌گیری چندمعیاره با توجه ...

مشروطه درختی است پر از میوه و اثمار
قانون اساسی است درو ناظر هر کار
دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است