شناسائی و رتبه بندی عوامل ایجادکننده ریسک های اقتصادی در شرکت های پذیرفته …

بطور مثال اگر درصد خوش بینی یک تصمیم گیرنده برای حل یک مسئله برابر ۶۰ باشد ( یعنی درصد بدبینی او برابر ۴۰ خواهد بود)، ابتدا این درصدها را بترتیب به عنوان احتمال وقوع بهترین نتیجه و بدترین نتیجه حاصل از هر استراتژی موجود نسبت داده و سپس « ارزش مورد انتظار» ممکن را برای هر استراتژی به صورت زیر محاسبه می نمائیم:
 
به طوریکه  معروف به ضریب خوش بینی است.
بمنظور محاسبه ضریب خوش بینی و ضریب بدبینی برای یک تصمیم گیرنده مفروض، روش خاصی با استفاده از « بازی استاندارد» توسط « رایفا» ارائه شده است. به این صورت که:
دو استراتژی جهت انتخاب به DM ارائه می شود.
استراتژی اول: به گونه ایست که منجر به بهترین نتیجه موجود از ماتریس تصمیم گیری و با مطلوبیت واحد و یا به بدترین نتیجه موجود از آن با مطلوبیت صفر می گردد به طوریکه احتمال وقوع بهترین نتیجه برابر با P1 (ضریب خوش بینی) و احتمال وقوع آن استراتژی برابر با P2=1-P1 ( ضریب بدبینی) خواهد بود.
استراتژی دوم :نیز بر این اساس پیشنهاد می گردد که منجر به بهره های مساوی، تحت شرایط کلیه متغیر های غیر قابل کنترل خواهد شد. سپس با مساوی قرار دادن «مطلوبیت مورد انتظار» حاصل از دو استراتژی مزبور با یکدیگر، به ازای نقطه بی تفاوتی انتخاب برای DM ، می توان ضریب خوش بینی (و در نتیجه ضریب بدبینی) را محاسبه نمود. این روش نیز یک مثال دیگر از اندازه گیری مطلوبیت و ارزش ذهنی بصورت کمی است.
* روش رضایت بخش شمول:
در این روش حداقل سطوح استانداردی برای هر شاخص توسط DM تعیین می شود و فرایند ارزیابی و انتخاب یک آلترناتیو به صورت مقایسه هر شاخص با حد استاندارد آن صورت می گیرد. به طوریکه هر آلترناتیو برای مورد پذیرش قرار گرفتن باید امتیاز او برای هر شاخص پایین تر از سطح استاندارد مشخص شده نباشد.
* روش رضایت بخش خاص:
انتخاب یک آلترناتیو در این روش بر اساس استثنایی بودن آن در یک شاخص صورت می پذیرد، بدان معنی که چنانچه امتیاز یک گزینه در سطح استاندارد از قبل تعیین شده یا بالاتر از آن برای یکی از شاخص ها باشد آنگاه انتخاب آن گزینه منفی است.
* روش لکسیکوگراف
در برخی از موقعیتهای تصمیم گیری ممکن است در جه اهمیت شاخص ها به صورت رتبه بندی توسط DM مشخص شده باشد که انتخاب گزینه بدین صورت بر اساس رتبه بندی موجود به انجام می رسد. به طور مثال قیمت خرید یک کالا ممکن است عمده ترین شاخص از بین سایر شاخص ها ( مانند کیفیت، بسته بندی، …) برای یک خریدار باشد، از این رو مقایسه گزینه ها از نظر خریدار ابتدا براساس قیمت خرید انجام می پذیرد و چنانچه در مورد دو گزینه از نظر این شاخص گره رخ دهد آنگاه DM با استفاده از شاخص در رتبه دوم به باز کردن گره می پردازد و پروسه بدین طریق در صورت نیاز به ازای شاخص های دیگر به ترتیب اهمیت آنها ادامه می یابد. بنابراین در روش فوق نیاز بر آن است که شاخص ها ابتدا توسط DM رتبه بندی شوند.
* روش حذف:
در این روش DM همچون روش « رضایت بخش شمول» سطوح حداقلی (استاندارد) را برای تامین هر یک از شاخص ها مشخص نموده، سپس یک شاخص را مد نظر قرار داده و کلیه گزینه هایی که استاندارد آن شاخص را تامین ننمایند حذف می کند. سپس شاخص دیگری را مد نظر قرار داده و پروسه فوق ادامه می یابد. این روش مانند روش لکسیکوگراف در هر دفعه فقط یک شاخص را ارزیابی می کند و مقایسات در بین گزینه ها صورت می گیرد.
۲- روش های جبرانی:
روش های جبرانی مشتمل بر روشهایی است که اجازه مبادله در بین شاخص ها در آنها مجاز است، یعنی مثلا تغییری (احتمالا کوچک) در یک شاخص می تواند توسط تغییری مخالف در شاخص ( یا شاخص های) دیگر جبران شود.
به طور کلی در روشهای جبرانی از الگوریتم های پیچیده تری برای ارزیابی آلترناتیوها استفاده می شود.
طبقه بندی زیر در ادبیات برای روشهای جبرانی وجود دارد که ۳ طبقه اول را Hwang yoon(1981) مطرح کرده است.
الف – زیر گروه نمره گزار:
انتخاب یک آلترناتیو در این روش بر اساس مطلوبیت و نمره آن آلترناتیو می باشد. مطلوبیت و نمره برای بیان ترجیحات DM استفاده می شوند و گزینه با بیشترین مطلوبیت برگزیده خواهد شد. در این روش ارزش هر شاخص به عددی بین (۰و۱) تبدیل می شود. لذا می توان شاخص های مختلف را با هم مقایسه کرد. یکی از روشهای معمول در این زیر گروه روش SAW می باشد. این روش نمره کلی هر آلترناتیو را با جمع وزن دهی شده هر شاخص محاسبه می کند. یکی دیگر از روشهای معمول این زیر گروه، روش AHP می باشد؛ اساس این روش بر محاسبه نمره هر آلترناتیو به صورت مقایسات زوجی می باشد. زیر گروه سازشی مشترکاتی نسبت به روشهای برنامه ریزی ریاضی در MODM دارد. به طوریکه در این روش آلترناتیو ارجح، آلترناتیوی است که کوتاهترین فاصله ریاضی را از آلترناتیو مطلوب و بهینه داشته باشد.
* روش مجموع ساده وزین (SAW) :
این روش یکی از قدیمی ترین روشهای به کار گرفته شده در MADM میباشد؛ به طوریکه با مفروض بودن بردار W ( اوزان اهمیت از شاخص ها و اهداف)، جواب بهینه به صورت زیر می باشد:
 
این روش نیاز به مقیاس های مشابه و یا اندازه گیری های «بی مقیاس شده» دارد که بتوان آلترناتیو ها را با هم مقایسه کرد.
فرضیات این مدل :
۱- فرض به کار گیری روش فوق بر استقلال ارجحیت و مجزا بودن آثار شاخص ها از یکدیگر می باشد.
۲- مطلوبیت کلی از شاخص ها قابل تفکیک به مطلوبیت موجود از هر یک از شاخص ها فرض شده و بدین صورت از مدل جمع پذیر استفاده می شود.
۳- اگر شاخ

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

ص ها از نظر ارجحیت مستقل از یکدیگر نبوده و آثار مکملی یا جایگزینی بر روی یکدیگر داشته باشند (مثلا امتیاز عالی از یک شاخص ممکن است موجب کاهش مطلوبیت از داشتن امتیاز عالی برای شاخص دیگر بشود و بالعکس) آنگاه مشکل بتوان از فرم جمع پذیر و تفکیک پذیر استفاده نمود بلکه حداقل باید از فرم ترکیب های خطی چند گانه بهره مند شد.
۴- استفاده از SAW برای مواردی مناسب است که نرخ تبادل در بین شاخص ها ثابت و برابر واحد باشد.
* روش رتبه بندی جمع پذیر (SAR) :
یکی از روشهای ساده در MADM ، روش SAR می باشد، که مبتنی بر رتبه بندی آلترناتیوها بر اساس هر شاخص می باشد. به طوری که داریم:
 
Wk : بردار وزندهی معیارها T : تعداد آلترناتیوها Rk : رتبه آلترناتیوها برای هر معیار
در این روش نرمالسازی لازم نمی باشد. در صورتیکه معیار مورد نظر از جنس سود باشد رتبه ۱ به بیشترین rij(ارزش آلترناتیو i ام از معیار j ام) و در صورتیکه معیار مورد نظر از جنس هزینه باشد، رتبه یک به کمترین rij داده خواهد شد.
* روش حاصلضرب وزندهی شده:
در این روش ارزش هر آلترناتیو با استفاده از رابطه زیر بدست می آید:
 
در این روش به علت وجود خاصیت ضربی، کلیه xij ها باید بزرگتر از یک باشد. (اگر کوچکتر از یک بودند، همه را در m10 ضرب می کنیم).
ب- زیر گروه سازشی:
این روش آلترناتیوی را انتخاب می کندکه به راه حل ایده آل نزدیکتر باشد؛ روشهایی مانند:MDS,MRS, Topsis, Linamp از این گروهند.