متن کامل – تبیین مقایسه ای آغـازآفرینش جهـان درکیهان شناسی جدید با تأکید برآراء ملاصدرا- قسمت …

تا قبل از ملاصدرا ، فلاسفه طبیعتهای جوهری و صورتهای نوعیه را ثابت و غیر متغیر می دانستند و میگفتند در وقوع حرکت به موضوع ثابت نیاز داریم که حرکت عارض بر آن شود؛ طبق این نظر طبیعت جوهری که هویت جوهری اجسام را تشکیل می دهد ثابت است و در مقوله های کم، کیف، وضع، أین حرکت می کند؛ ولی صدرا با استناد به اینکه علت قریب و سبب مباشر حرکت باید متحرک باشد تا تحقق معلول بدون علت و انفکاک معلول از علت لازم نیاید؛ طبیعتهای جوهری را که سبب و علت قریب اعراض جسمانی اند، متغیر و متحرک می داند ؛ لذا آنچه در هویت و ذات متغیر و متحرک است، حرکت یا زمان چنانچه قدما گفته اند نیست؛ بلکه طبیعت و صورت جوهری جسم است و حرکت در حقیقت نحوه تحقق آن طبیعت جوهری است؛ یعنی هویت طبیعت جوهری تجدد و سیلان است و این همان حرکت است؛پس حرکت از لوازم وجود طبیعت جوهری و از عوارض تحلیلی آن است.[۱۸۱]
ملاصدرا برای اثبات مدعای خود ، حرکت جوهری ، دلایلی ذکر می کند که در اینجا به چند دلیل از دلایل وقوع حرکت در جوهر می پردازیم .
۳-۲-۲-۲٫ دلایل وقوع حرکت در جوهر
از جمله دلایلی که ملاصدرا برای حرکت در جوهر ذکر کرده است به این نحو است
تحولات عرضی معلول طبیعت جوهری آنهاست.
علت طبیعی حرکت باید متحرک باشد.
نتیجه: جوهری که علت برای حرکات عرضی است باید متحرک باشد.
طبق این دلیل جوهر از باب علت بودن برای اعراض متحرک است.
دلیل دوم حرکت در جوهر از این باب است که عرض از مراتب وجود جوهر است :
اعراض وجود مستقلی از موضوعاتشان ندارد بلکه در واقع از شئون وجود جوهرند.
هر گونه تغییری که در شئون یک موجودی روی دهد، تغییری برای خود آن و نشانه ای از تغییر درونی و ذاتی آن هاست .
نتیجه: حرکات عرضی نشانه هایی از تغییر وجود جوهر است.
توضیح آنکه موجود جسمانی وجود واحدی دارد که خود به خود متشخص و متعین است و اعراض هر موجودی نمودها یا پرتوهایی از وجود آنهاست که می توان آنها را علامات تشخص آن به شمار آورد و نه علت تشخص آن.
دلیل سوم از دلایل محکم بر حرکت جوهری است که به نظر اشکالی بر آن وارد نیست .
جوهر مادی همچنان که دارای مقادیر هندسی و ابعاد مکانی است، دارای کمیت متصل دیگری به نام زمان است. (ملاصدرا زمان را بعد چهارم ماده می داند ؛ چنانچه خواهد آمد : ( فللطبیعه امتدادان ….) و همان گونه که استعداد های دفعی الحصول آن اوصاف ذاتی وجودش به شمار می روند و وجود مستقلی از وجود جوهری مادی ندارند، همچنین امتداد تدریجی الحصول آن، وصفی ذاتی و انفکاک ناپذیر برای آن است و همان طور که هویت شخصی هیچ جوهر جسمانی بدون ایجاد آن تحقق نمی یابد، بدون بعد زمان نیز تحقق نخواهد یافت. هیچ وجود جسمانی خالی از زمان نیست پس زمان مقوم وجود جوهر جسمانی است که لازمه اش آن است که وجود جوهر جسمانی تدریجی باشد و اجزای آن نیز متوالیاً به وجود آیند.[۱۸۲]
دلایل دیگری بر حرکت جوهری هست که به دلیل طولانی شدن بحث دیگر به آنها نمیپردازیم . ملاصدرا با دلایلی که بیان شد حرکت در جواهر را اثبات کرد و حتی حرکت در جواهر را ذاتی آنها دانست و بیان داشت که حرکت در اعراض به تبع حرکت در جوهر است؛ ملاصدرا برای اثبات ادعای خود به آیات قرآنی نیز استناد کرده است که چند نمونه از آیات را در اینجا آورده ایم .
۳-۲-۲-۳ . بررسی آیات دال بر حرکت جوهری
ملاصدرا معتقد آیات فراوانی از قرآن بر حرکت جوهری دلالت دارند در ذیل به چند نمونه از این آیات اشاره کرده ایم .
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۳]
ترجمه : بلکه آنها در اشتباهی از آفرینش جدیدند .
اشاره به این مطلب دارد که لباس خلقت همواره متجدد و متبدل است ، صورتی بعد از صورتی به نحو لبس بعد از لبس در حال انتقال است و صورت جدید غیر از صورت قبلی است اما با آن متشابه است این انتقال به نحو اتصال است . [۱۸۴]
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۵]
ترجمه : ( قادر هستیم ) بر اینکه مثل شما را تبدیل کنیم و شما را در چیزی که نمیدانید ایجاد کنیم .
این آیه دلالت دارد براینکه امثال یعنی ابدان صوریه متبدلند.
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۶]
ترجمه : در آن روز کوهها را جامد بنگری و آنها میگذرند مانند گذشتن ابر …
که دلالت بر آن دارد که گمان می کنید جبال ساکن و ثابت است و حال آنکه مانند سحاب در حال گذرند.
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۷]
ترجمه : اگر بخواهد شما جنس بشر را نابود میکند و خلقی از نو پدید میآورد .
این آیه نیز چنین است .
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۸] ﴾
ترجمه : زمین در قبضه قدرت او و آسمانها در پیچیده به دست اوست .
طومار آسمانها پیچیده است که ملا صدرا این رانیز دال بر مطلوب خویش می داند.
قوله تعالی:
﴿ [۱۸۹]
ترجمه : تنها ماییم که زمین و اهلش را وارث میشویم و همه به سوی ما باز میگردند .

نوشته ای دیگر :
بررسی تاثیر کیفیت اطلاعات مالی بر نسبت سرمایه گزاران حقیقی شرکت های پذیرفته در بورس ...

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است