بررسی نوع دوستی در روابط اجتماعی و عوامل موثر بر آن- قسمت ۳

پژوهشی جدید نشان می دهد شاید خصیصه های نوع دوستانه انسان ها در نتیجه «مالیاتی» فرهنگی تکامل یافته که ما در ابتدای تکامل مان به یکدیگر می پرداخته ایم. این تحقیق همچنین آنچه را درباره آرایش ژنتیکی نیاکان شکارچی گردآورمان می دانستیم، تغییر می دهد. خاستگاه نوع دوستی انسان، زیست شناسان تکاملی را سال ها به خود مشغول کرده است.
در هر اجتماع، انسان ها برای دیگران فداکاری هایی شخصی می کنند بدون آنکه انتظار جبران آن را داشته باشند. برای مثال ما به موسسات خیریه اعانه می دهیم، یا از بیماران و معلولان نگهداری می کنیم. این خصیصه در دنیای طبیعت بسیار نادر است، مگر اینکه بحث روابط خانوادگی یا بعدها عمل متقابلی در میان باشد. یک نظریه در توضیح چگونگی تکامل نوع دوستی در انسان، به چگونگی ارتباط افراد به شکل گروه ها در ابتدای تکامل مان می پردازد.
همدلی یا عدم همدلی ناظر نسبت به نیازمند سهم بسزایی در نوع دوستی او دارد، به عنوان مثال انتظار می رود در صورت وقوع یک فاجعه طبیعی در ایران و کشور دیگر، ایرانی ها نسبت به نیازمندان ایرانی واکنش فعال تری داشته باشند. اگر ناظر نسبت به جامعه احساس از خودبیگانگی داشته باشد به احتمال زیاد تمایل به بی تفاوتی خواهد داشت. احساس تنهایی و انزوا، بی معنایی و پوچی، بی هنجاری و بدبینی از نشانه های بیگانگی از جامعه است.
آموزش وپرورش باید بتواند ویژگی های فکری و نفسانی قابل اعتماد شامل استدلال نظری و عملی، سلامتی، امیدواری، عزت نفس، صداقت، امانت، کمک رسانی به دیگرانو…) را به دانش آموزان بیاموزد وانتقال دهد اما به نظر می رسد به خوبی نتوانسته از عهده چنین وظایفی چون کمک رسانی به دیگران برآید (بابایی فرد ۹:۱۳۸۲).
یکی از دلایلی که بررسی نوع دوستی را ضروری می سازد به اعتماد برخی محققان در جوامع معاصر در حال کاهش است وبه ویژه در محیط های شهری یکی از مسائل مهم اجتماعی به شمار می آید (آروسون، ۳۹۸:۲۰۲). شواهد بیانگر آن هستند در ایران به ویژه در سطح کلان مانند وقوع زلزله و غیره بسیاری از مردم مایل هستند به قربانیان کمک کنند اما به نظر می رسد تمایل به در سطوح خرد مانند روابط روزمره اجتماعی به خصوص در جامعه شهری، در حال کاهش است (محسنی،۳۱۳:۱۳۷۹ ؛ رفیع پور، ۹۶:۱۳۷۷ ).
براساس مستندات ایران یکی از بالاترین نرخ وقوع حوادث طبیعی و غیر طبیعی را در جهان داراست (صدیق سروستانی ۸۲:۱۳۸۲). از نظر سی رایت میلز یکی از مسائل اجتماعی مهم جوامع امروزی، کاهش حس نوع دوستی است (الول ۶۲:۲۰۰۲).
و این امر ضرورت بررسی نوع دوستی را در ایران آشکار می سازد. و یکی از دلایلی که بررسی نوع دوستی را ضروری می سازد پیامدهای آن در جامعه می باشد.
یکی از مسئله های مهم در طول زندگی مسئله نوع دوستی است که در نوجوانی اتفاق می افتد امروزه مسئله نوع دوستی به عنوان یکی از مهم ترین مسائل اجتماعی جوامع معاصر مطرح شده است. چنین پدیده ای می تواند همبستگی اجتماعی و حیات جامعه را در معرض خطر قرار دهد.
جامعه معاصر ایران عرصه کشمکش میان ارزش های ایرانی، دینی، غربی- سیاسی و قومی بوده است که در شرایط اجتماعی مختلف به صورت دو گانه یا مضاعف تبلور یافته است.
چنین پدیده ای در رده های سنی مختلف در میان ایرانیان وجود داشته است و منحصر به رده سنی خاصی نبوده است. آموزش و پرورش باید بتواند ویژگی های فکری و نفسانی قابل اعتماد شامل استدلال نظری و عملی، سلمتی، امیدواری، عزت نفس، همدلی و… را به دانش آموزان بیاموزد و انتقال دهد به نظر می رسد خوبی نتوانسته از عهد چنین وظایفی برآید.(بابایی فرد،۹:۱۳۸۲).
به همین علت دانش آموزان ایرانی هر چند به میزان متفاوت دچار مسئله نوع دوستی شده اند بنابراین بررسی علمی چنین پدیده ای برای مواجهه علمی با آن ضرورتی امکان ناپذیر است از آن جا که نوع دوستی از سالهای نوجوانی آغاز می شود بخش عظیمی از دانش آموزان دبیرستانی در این سنین قرار گرفته اند وبا توجه به نگرانی هایی که در زمینه علایق، گرایشات و رفتارهای دانش آموزان مشاهده می شود.
و از آن جا که بخش مهمی از وجود دانش آموزان را نوع دوستی آنان تشکیل می دهد و زندگی فردی و اجتماعی آنها نیز متاثر از این مساله است موقعیت مبهم دانش آموزان دبیرستانی در فرهنگ و جامعه معاصر این نتیجه را برای آنها در بر دارد. تا آنها تصمیم بگیرند که چه الگوهای رفتاری ارزشی و نگرشی بهتری می تواند نیازهای آنها را تامین نماید در برخورد با دانش آموزان در کلاس های درس یا مشاوره فردی با دانش آموزان دریافتم که گرایش به آیین های زندگی در کشورهای دیگر را صرفا احساس آزادی بیشتر برای رفع نیازهایشان ابراز کنند بخش عظیمی از جمعیت انسانی که باید در جهت آبادانی و حفظ آرمان ها و ارزشهای کشور آموزشهای لازم را ببینند و در این آیین به خدمت گرفته شوند وبه نحو احسن و شایسته مورد استفاده قرار بگیرند ولی قرار نمی گیرند.
بنابراین، زمینه برای بروز ظهور این مسئله در جامعه فراهم می شود یکی از عوامل موثر بر تعارض ارزش ها و بروز این عوامل ناهخوانی میان ارزش های نهادها و سازمان های اجتماعی است.
از آنجا که ارزشها و نقش های اجتماعی به تغییر جامعه شناسانی مانند مرتون عمدتاً از سوی ساختارهای اجتماعی بر افراد تحمیل می شوند سازمانهای اجتماعی مانند حکومت- سیاست- خانواده، آموزش وپرورش و…. می تواند منجر به سردرگمی افراد جامعه در تشخیص ارزش های مناسب و نهایتاً این مسائل شود.
یکی دیگر از دلایل بررسی نوع دوستی را ضرو

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

ری می سازد پیامدهای منفی برخی از عناصر مدرنیته بر هویت دینی انسان هاست، هویتی که در طول تاریخ از مهمترین ما من های فکری و روانی انسانها بوده است. به ویژه اثرات چنین عناصری بر نوجوانان و جوانان بیشتر از انسان های سالخورده است(بابایی فرد، ۱۱:۱۳۸۲).
نوجوانان در هر جامعه ای سرمایه های اساسی و نیروهای بالقوه هستند که جامعه برای ادامه حیات پویایی خود نیاز به استفاده از نیروی فکری و ذهنی آنان دارد اغلب نوجوانان با توجه به ویژگیهای و خصایص روانی- اجتماعی که مختص این دوره سنی است قادر نیستند به صورت کامل برداشت تجزیه و تحلیل واقعی از مسائل پیرامون زندگی خود داشته باشند.
یکی دیگر از مهمترین دلایلی که بررسی نوع دوستی را در جوامع ما ضروری ساخته است چالش ارزش های سنتی و ارزش های مدرن است از ضرورت های دیگر تحقیق می توان آگاه کردن مسئولین مربوط به مسائل به دانش آموزان در زمینه نوع دوستی می باشد. افزایش آگاهی عمومی خود دانش آموزان مورد بحث از ضرورت های دیگر تحقیق است.
لذا ضرورت بررسی عوامل موثر بر نوع دانش آموزان به شدت احساس می شود که این تحقیق به آن پرداخته است.

 

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

 

۴-۱- اهداف تحقیق

 

این تحقیق با تکیه بر مبانی علمی جامعه شناسی و بهره گیری از داده های نظری و تجربی علوم انسانی دیگر درصدد آن است که نوع دوستی را به عنوان یک مساله اجتماعی جوامع معاصر تاکید و تمرکز بر تجربه جامعه و دانش آموزان مورد بررسی قرار دهد.
هدف از این تحقیق میزان تمایل به رفتار نوع دوستانه را در بین دانش آموزان بررسی و ارتباط آن را با برخی عوامل اجتماعی آشکار نماید.
هدف کلی بررسی و شناخت نوع دوستی میان دانش آموزان (تبین علل وعوامل آن)
اهداف خاص: شناخت و بررسی عوامل اجتماعی موثر بر نوع دوستی

 

 

 

فصل دوم:

 

پیشینه تجربی و نظری تحقیق
۱-۲-مروری بر مطالعات پیشین
۲-۲- بررسی مبانی نظری تحقیق
۳-۲- چارچوب نظری تحقیق
۴-۲- فرضیه های تحقیق

 

۱-۲-مروری بر مطالعات پیشین

 

از دهه ۱۹۶۰ مسئله نوع دوستی در روابط اجتماعی، به عنوان موضوعی بین رشته ای به طور گسترده مورد توجه قرار گرفته و در تبیین عمل آن نظریات متعددی ارائه گردیده است.
۱-لاتانه و دارلی (۱۹۷۰) با انجام یکسری آزمایشهای متنوع و گسترده، نوع دوستی یک فرایند تصمیم گیری پنج مرحله ای تبیین می کنند طبق نتایج انجام شده اولین مرحله درک موقعیت است به اعتقاد لاتانه و دارلی نوع دوستی وابسته به پاسخی است که ناظرین به هر یک از این مراحل می دهند در صورتی که فرد ناظر به تمام مراحل جواب مثبت بدهد نوع دوستی شکل می گیرد(بارون وبایرون، ۳۶۶:۱۹۹۷).
۲-آزمایشهای دانیل باستون نشان می دهد که افزایش همدلی باعث تمایل بیشتر به نوع دوستی می شود(دو ودیگران ۲۸۸:۱۹۹۰).
۳-لوین و همکارانش با این یافته میزان مسئولیت پذیری افراد نوع دوست بیشتر از افراد بی تفاوت است تحقیقات مارویا و همکاران او معتقدند که افزایش مسئولیت پذیری باعث افزایش نوع دوستی می شود.
۴- نتیجه گیری پیلیاوین در فرایند نوع دوستی به خصوص در حالت هایی که ناظر با نیازمند تنها است میزان تحلیل هزینه- پاداش مادی در افراد نوع دوست کمتر می باشد (پیلیاوین ۵۰۷:۱۹۷۲)
۵-سیروس احمدی تحقیقات خود راجع به نوع دوستی در یاسوج به این نتیجه رسید که همدلی تاثیری بر نوع دوستی ندارد اما مسئولیت اجتماعی و تحلیل هزینه – پاداش مادی تاثیر معناداری بر نوع دوستی دارند (احمدی، ۱۳۸۷).
۶- براساس نظریه یادگیری اجتماعی رفتار، محصول یادگیری های پیشن است به تعبیر دیگر رفتار کنونی متاثر از تقویت های گذشته است در هر موقعیتی شخص رفتارهای معینی را می آموزد که بر اثر تکرار ممکن است به صورت عادت درآیند وقتی شخصی دوباره درآن موقعیت قرار بگیرد سعی خواهد کرد همان رفتار عادت شده را تکرار کند(کریمی ۳۷:۱۳۸۱).
در فرایند زندگی اجتماعی روزمره خصوصا در شهرهای بزرگ وضعیت های اضطراری اتفاق می افتند که طی آن برخی شهروندان به طور ناگهانی دچار یک مسئله یا مشکل اساسی شده شدیدا به کمک دیگران نیازمند می شوند تا به جریان عادی زندگی بر گردند. در تحقیقات داخلی برای تعیین گروههای نوع دوست از روش تجربی یک گروه آزمودنی و آزمون نهایی و ایجاد یک صحنه اضطراری ساختگی استفاده شده است از مجموع ۳۸۴ مورد مراجعه به منازل ۲۸۹ نفر (۳/۷۵) درصد نوع دوست و ۹۵ نفر (۷/۲۴)درصد بی تفاوت بوده اند.
در بین مردان ۱۷۳ نفر ۷۹% نوع دوست و ۴۶ نفر ۲۱% بی تفاوت بوده اند و در بین زنان ۱۱۶ نفر ۳/۷۰% نوع دوست و ۴۹ نفر ۷/۲۹% بی تفاوت بوده اند(کلانتری و همکاران،۱۳۸۶).
در جامعه شهری ایران ۳/۷۵ نوع دوستی نسبت به وضعیت های اضطراری وجود دارد دکتر سیروس احمدی در یاسوج بررسی تمایل نوع دوستی در بین شهروندان پرداخته و در ارتباط آن را با همدلی مسئولیت پذیری، تحلیل هزینه پاداش بررسی نموده نتایج پزوهش نشان می دهد همدلی تاثیری بر نوع دوستی ندارد اما مسئولیت اجتماعی و تحلیل هزینه پاداش مادی تاثیر معنا داری بر نوع دوستی دارند مجموع ۳۸۶ نفر ۱/۶۱ درصد مرد و ۱۵۰ نفر ۹/۳۸ درصد زن بوده اند در وضعیت های اضطراری ۸/۳۱ و در مجموع ۳/۵۱ می باشد تمایل به رفتار نوع دوستانه در بین شهروندان یاسوجی در وضعیت های اضطراری ۸/۳۱ نوع دوستی ۲۴ است بطور معناداری بیشتر است.
کلانتری و همکارانش(۱۳۸۶ )با هدف بررسی میزان نوع دوستی و بی تفاوتی و ارتباط متغیرهای همدلی، مسئولیت پذیری و تحلیل هزینه – پاداش مادی تحقیقی انجام داده اند. این تحقیق به روش پیمایش علی – مقایسه ای انجام شده است. روش نمونه گیری به صورت تصادفی چند مرحله با حجم ۳۸۴ نمونه بوده است. نتایج تحقیق نشان داده است که اولا در مواجه حالت های اضطراری ۷۵٫۳ درصد از شهروندان نوعدوست و ۲۴٫۷ درصد بی تفاوت بوده اند. به علاوه گروه نوع دوست در مقایسه با گروه بی تفاوت دارای همدلی بیشتر و تحلیل هزینه – پاداش کمتر است.
عبدالهی و امینی (۱۳۸۷) در تحقیقی به بررسی وضعیت دگردوستی و سنجش اثرات انواع سرمایه (اقتصای، فرهنگی و اجتماعی) و نوع دینداری و باورهای دگر دوستانه بر کنش های دگردوستانه، پرداخته اند. نمونه آماری این تحقیق مناطق ۲۲۲ گانه شهر تهران و با روش نمونه گیری چند مرحله ای بوده است. نوع تحقیق پیمایشی بوده است. یافته ها نشان می دهد که سرمایه اجتماعی، باورهای دگردوستانه و دینداری مناسکی در تعیین کنش های دگردوستانه برخوردار بوده اند.
تحقیقات ایلگی و کراولی(۱۹۸۶) بیانگر است که در هنگام وقوع حالتهای اضطراری مردان نوع دوست تراز زنان هستند اما آزمایش های اوتن و همکارانش نشان می دهند که مردان لزوما نوع دوست تراز زنان نیستند و زنان در برخوردهای کوتاه مدت با غریبه ها نوع دوست تراز مردان هستند.
یافته پژوهش حاضر که طی آن امکان و شرایط نوع دوستی برای هر دو جنسیت برابر بوده با نتایج پژوهش های فوق انطباق ندارد و نتایج آن را تاییر نمی کند.
همدلی افراد نوع دوست بیشتر از افراد بی تفاوت است این یافته با نتایج تحقیقات دنیس کربز(۱۳۷۵) و نیز آزمایش های دانیل باستون(۱۹۸۲) که طی آن نشان می دهند افزایش همدلی باعث تمایل بیشتر به نوع دوستی و کاهش همدلی باعث تمایل بیشتر به بی تفاوتی می شوند همخوانی دارد.
میزان مسئولیت پذیری افراد نوع دوست بیشتر است این یافته با نتایج تحقیقات مارویا وهمکارانش(۱۹۸۲) ادونیز لوین و همکارانش(۲۰۰۱) که معتقدند افزایش مسئولیت پذیری باعث افزایش نوع دوستی و کاهش مسئولیت پذیری افزایش بی تفاوتی می شود همسویی دارد.
میزان تحلیل هزینه- پاداش مادی در افراد نوع دوستی کمتر از افراد بی تفاوت است براساس نتیجه گ
یری پیلیادین(۱۹۷۲) چون در فرایند نوع دوستی بخصوص در حالت هایی که ناظر با نیازمند تنها است منفعت ملموس وجود ندارد و حتی هزینه هایی نیز ممکن است بر فرد ناظر تحمیل شود افرادی که بیشتر بر مبنای تحلیل هزینه- پاداش مادی عمل می کنند کمتر تمایل به نوع دوستی دارند.
در دوران اخیر میگلرام(۱۹۷۰) معتقد است که ساکنین شهرهای بزرگ به دلیل کثرت فشردگی تراکم و ناهمگونی، بطور مرتب به وسیله محرکهای بی شماری، بمباران می شوند. نتایج تحقیقات مارویا و همکاران(۱۹۸۲) که نشان دادند بالا بودن نسبت به نوع دوستی در روابط اجتماعی در شهرهای اسپانیایی زبان به دلیل تاکید بیشتر بر هنجار مسئولیت پذیری اجتماعی است لوین و همکاران(۲۰۰۱) که نشان دادند با افزایش مسئولیت پذیری تمایل به نوع دوستی افزایش می یابد را مورد تایید قرار می دهد. با توجه به تحقیقات کربز(۱۹۷۵) وباستون(۱۹۸۲) که نشان دادند با افزایش پاسخ عاطفی، میزان نوع دوستی افزایش می یابد انطباق دارد.
برایان وتست (۱۹۶۷) در پژوهش خود به بررسی این فرضیه پرداختند که مشاهد یا عدم مشاهده الگو
تا چه میزان بر بروز نوع دوستی یا بی تفاوتی موثر است.برای انجام این پژوهش برایان وتست اتومبیل
خرابی را در کنار جاده قرار دادند که زنی در کنار ان ایستاده بود.بدین ترتیب در برخی ازمایش ها
رانندگان قبل از رسیدن به اتومبیل خراب اتومبیل ازمون شخصی را می دیدند که متوقف کرده ودرحال
کمک به زنی است که لاستیکش پنچر شده ودر برخی دیگر از ازمایش ها رانندگان قبل از رسیدن به
اتومبیل خراب چیز خاصی نمی دیدند.نتایج بدست امده نشان داد جمعا ۹۳ اتومبیل برای کمک به راننده
اتومبیل ازمون توقف کردند. از این تعداد ۵۸ اتومبیل الگو را دیده بودندو۳۵ اتومبیل الگو را ندیدند.ان

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *