بررسی نقش رسانه در آموزش پیشگیری از ایدز از دیدگاه کارشناسان علوم …

۸) نظریه استفاده و رضایتمندی
نظریه استفاده و رضامندی ضمن فعال انگاشتن مخاطب،‌ بر نیازها و انگیزه‌های وی در استفاده از رسانه ها تأکید می‌کند و بر آن است که ارزش‌ها،‌ علایق و نقش اجتماعی مخاطبان مهم است و مردم براساس این عوامل آن‌چه را می‌خواهند ببینند و بشنوند،‌ انتخاب می‌کنند.
پرسش اساسی نظریه استفاده و رضامندی این است که چرا مردم از رسانه‌ها استفاده می‌کنند و آ‌ن‌ها را برای چه منظوری به کار می‌گیرند؟ پاسخی که به اجمال داده می‌شود این است که مردم برای کسب راهنمایی، آرامش،‌ سازگاری، اطلاعات و شکل گیری هویت شخصی،‌ از رسانه‌ها استفاده می‌کنند .
نظریه استفاده و رضامندی با اتخاذ رویکردی کارکرد گرایانه به ارتباطات و رسانه،‌ مهم‌ترین نقش رسانه‌ها را برآورده ساختن نیازها و انگیزه‌های مخاطب می‌داند. بنابراین،‌ به هر میزان که رسانه‌ها این نیازها و انگیزه‌ها را برآورده سازند،‌ به همان میزان موجبات رضایتمندی مخاطب را فراهم می‌کنند(مسعودی،۱۳۸۷).
فرض اصلی نظریه استفاده و رضایتمندی این است که افراد مخاطب،‌ کم و بیش به صورت فعال،‌ به دنبال محتوایی هستند که بیشترین رضایت را {برای آنان} فراهم سازد. میزان این رضایت بستگی به نیازها و علایق قرد دارد .
مجموع نیازها و انگیزه‌های مخاطب در استفاده از رسانه‌ها را می‌توان در چهار مقوله اصلی جای داد:

  1. آگاهی و نظارت: مردم به منظور کسب اخبار و اطلاعات از دنیای پیرامون و نظارت بر محیط  اجتماعی خویش،‌ از رسانه‌ها استفاده می‌کنند.
  2. روابط شخصی: مردم در فرایند ارتباط،‌ رسانه‌ها را همراه و همنشین خود تلقی می‌کنند و از محتوای رسانه‌ای برای ارتباط و گفت‌و‌گو با دیگران استفاده می‌کنند(ضیایی پرور،۱۳۸۷).
  3. هویت شخصی: مردم از رسانه‌ها برای کسب خود آگاهی،‌ یافتن الگو‌های رفتاری و تقویت ارزش‌های شخصی استفاده می‌کنند.
  4. سرگرمی و گریز از واقعیت:مردم از رسانه‌ها برای سرگرم شدن و گریز از مشکلات زندگی روزمره و تخلیه عاطفی استفاده می‌کنند.

یکی از مفاهیم و مفروضات اصلی نظریه استفاده و رضامندی،‌ «فعال بودن مخاطب» است.
به این معنا که مخاطب در استفاده از رسانه‌ها به دنبال رفع نیازها و کسب رضامندی است و باور دارد که انتخاب رسانه،‌ رضامندی مورد نظرش را تأمین می‌کند(معتمدنژاد،۱۳۸۷).
 ۹) نظریه وابستگی مخاطبان
نظریه وابستگی مخاطبان،‌ روابط بین رسانه‌‌ها،‌ جامعه و مخاطبان را مورد توجه قرار می‌دهد و با اشاره به نیازهای مخاطب از جمله داشتن اطلاعات از رویدادهای پیرامون از یک سو و نیز ندانستن و گریز از واقعیات از سوی دیگر،‌ او را عنصری منفعل و وابسته به رسانه‌ها فرض می‌کند.
«نظریه وابستگی به عنوان یک نظریه بوم شناختی، بر روابط بین نظام‌های بزرگ، متوسط و کوچک و اجزای آن‌ها تمرکز می‌کند. یک نظریه بوم شناختی، جامعه را به عنوان یک ساختار ارگانیک تلقی می‌کند و در صدد فهم ارتابط بین بخش‌های خرد و کلان نظام‌های اجتماعی و تبیین رفتار هر یک از بخش‌ها برحسب این روابط است.
این نظریه حاکی از آن است که افراد وابستگی‌های متفاوتی به رسانه ها دارند و این وابستگی‌ها از شخصی به شخص دیگر، از گروهی به گروه دیگر و از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است(توسلی،۱۳۸۵).
۱۰) نظریه ساخت اجتماعی واقعیت (بر ساخت گرایی اجتماعی)
نظریه ساخت اجتماعی واقعیت،‌ تصور و درک مخاطب از دنیای پیرامون را حاصلِ ترکیبِ ساخت اجتماعی معنا و معنای حاصل از تجربه شخصی یا به عبارتی، مذاکره و توافق علت و عاملیت تحت عنوان بر ساخت گرایی اجتماعی می‌داند.
۱۱) نظریه چارچوب سازی
چارچوب‌ها،‌ ساختار‌های شناختی اساسی و بنیادی هستند که نحوه ارائه و ادراک واقعیت را تعیین و به فرد کمک می‌کنند تا بتواند دنیای اطراف خود را تفسیر کند.
به بیان دیگر،‌ رسانه‌ها به مخاطبان می‌گویند درباره «چه» فکر کنند و سپس چگونه فکر کردن را نیز در چارچوبی که از پیش ساخته و پرداخته‌‌اند،‌ برآنان تحمیل می‌کنند(Alleyne, M.D1995).
رسانه‌ها برای چارچوب‌سازی رویدادها و تولید معنا برای مخاطبان‌، از رویه‌ها و شگردهایی چون انتخاب واژگان،  استعاره‌ها،‌ کنایه‌ها، تمثیل‌ها و… استفاده می‌کنند تا داستان و روایتی معنادار از آن‌چه می‌خواهند بسازند،‌ و نظام معانی خاصی برای مخاطبان خلق کنند.
۲-۱۵-۱۱-نظریه هنجاری رسانه
نظریه‌های هنجاری به تشریح بایدها و نبایدهای حاکم بر وسایل ارتباط جمعی یا به عبارتی،‌ نظام‌های کنترل و مدیریت رسانه‌ها می‌پردازد.
نحوه کنترل و مالکیت رسانه‌ها،‌ برمحتوای آن‌ها اثر می‌گذارد،‌ و این امر،‌ به نوبه خود اثرات رسانه ها را معین و مشخص می‌سازد(Altschull,J.H1995).
۲-۱۵-۱۲- نظریه اقتدارگرا
در این نظریه،‌ رسانه‌ها نقش آمرانه‌‌ای برای اعمال قدرت در جامعه دارند. فقدان استقلال رسانه‌ها و وابستگی آن‌ها به دولت، از جمله ویژگی‌های نظام اقتدار گرای رسانه‌ای است. برپایه این نظریه،‌ حقیقت و قدرت دو روی یک سکه‌اند.
۲-۱۵-۱۳-نظریه مطبوعات آزاد
در نظریه مطبوعات آزاد،‌ اصل بر آزادی اظهار نظر و نقد است. تأکید بر آزادی برای مبارزه با سانسور، کاهش اختلاف در جامعه،‌ اصلاح اشتباهات است(۱۹۹۵٫ Commission on Gllobal Govern

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

ance,).
۲-۱۵-۱۴-نظریه مسئولیت اجتماعی
در این نظریه،‌ اصل بر ایجاد پیوند میان «استقلال و آزادی رسانه‌ها» و «وظایف و مسئولیت‌های اجتماعی» آن‌هاست که‌تأکید می‌کند رسانه‌ها باید در عین پاسخگویی به نیازهای مخاطبان،‌ در برابر فعالیت‌های خود مسئولیت نیز داشته باشند و وظایف اجتماعی خود را محدود به گیرندگان پیام یا مالکان رسانه‌ها ندانند.
۲-۱۵-۱۵-نظریه رسانه‌های شوروی
اساس نظریه رسانه‌های شوروی (نظریه مسلکی و ایدئولوژیک) بر این است که تمام رسانه‌ها باید تحت کنترل طبقه کارگر و در نهایت حزب کمونیست باشند. از این رو،‌ رسانه‌ها عمدتاً‌باید یکدست باشند و تعارض‌های سیاسی در جامعه را منعکس نکنند(۱۹۹۴٫ Drucker,P.F).
۲-۱۵-۱۶-نظریه رسانه های توسعه بخش
این نظریه که بیشتر در کشورهای در حال توسعه شکل گرفته است،‌ واکنشی نسبت به نابرابری ارتباطات و عدم تعادل اطلاعات است.